W poprzedniej części poruszyliśmy trochę teorii dotyczącej wejść, wyjść oraz sygnałów. Teraz skupimy się na przewodach, dzięki którym będziemy mogli połączyć nasze urządzenia.

Opiszę przewody i ich “elektrykę”. Dzięki temu, użytkownicy zaprzyjaźnieni z lutownicą będą mogli sobie we własnym zakresie przygotować zestaw kabli do podpinania dowolnych urządzeń dźwiękowych. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie zakupić gotowe przewody, ale może być problem z dostępnością bardziej nietypowych – szczególnie gdy będziemy chcieli połączyć jacki z XLRami lub odwrotnie.

xlr

Rys.1

Pierwszą najprostszą sytuacją jest potrzeba połączenia mikrofonu z rejestratorem. Jeśli posiadamy mikrofon z wyjściem XLR oraz rejestrator posiadający wejście XLR, tutaj wystarczy nam zwykły kabel XLR z połączeniem jeden do jednego. Co mamy jednak mamy zrobić kiedy potrzebujemy podłączyć mikrofon XLR do rejestratora posiadającego jedynie wejście mini-jack? Potrzebujemy odpowiedni kabel będący jednocześnie przejściówką.W złączu XLR musimy zewrzeć pin 1 (masa) z pinem 3 (“zimny) oraz połączyć ekranem przewodu do obudowy “sleeve” w złączu jack– na rysunku zaznaczone kolorem czarnym. Następnie pin 2 (“gorący”) musimy połączyć z końcówką “tip” w minijacku – zaznaczone kolorem czerwonym. Nasz rejestrator wtedy zapisze na jednym kanale sygnał z mikrofonu. Jeśli chcemy aby sygnał zapisał się na dwóch kanałach to dodatkowo należy podłączyć pierścionek “ring” – zaznaczone kolorem zielonym. Oczywiście możemy również podłączyć dwa mikrofony ze złączami XLR – musimy wtedy drugi wtyk XLR podłączyć tak samo do obudowy “sleeve” a pin 2 do pierścionka “ring“. Przy stosowaniu takiego rozwiązania pamiętajmy o wyłączeniu podawania zasilania przez rejestrator na mikrofon. Proszę również pamiętać, że przy takim rozwiązaniu nie użyjemy mikrofonów, które wymagają zasilenia napięciem phantom +48V. Wybrane mikrofony (np. Rode NTG-2), mogące pracować na wewnętrznym zasilaniu bateryjnym i posiadające wyjście transformatorowe na takim kablu będą pracować poprawnie. W przypadku elektronicznie zbalansowanych mikrofonów (np. Sennheiser ME-66 z modułem K6) nie należy łączyć pinu 3 z masą, czyli pinem 1 – wystarczy zostawić ten pin nie podłączony “w powietrzu”.

W przypadku złącz XLR umiejscowienie pinów może się różnić w zależności od tego na jakie złącze patrzymy (męskie czy żeńskie) oraz czy patrzymy od strony wtyku/gniazda czy lutowania. Ale nie trzeba się tym zbytnio przejmować ponieważ każde złącze XLR posiada oznaczenie pinów, które bez problemu można zawsze odczytać.

Co potrzeba kiedy chcemy podłączyć mikrofon z wyjściem mini-jack do wejścia XLR? Głównymi mikrofonami z tymi wyjściami są wszelakie mikrofony krawatowe lavalier. Niestety one pracują na napięciu kilku woltów, a złącze phantom podaje napięcie 48 V więc nie można użyć bezpośredniej przelotki. Tutaj należy zastosować specjalny adapter, np. Sennheiser MZA-900 Psennheiser_mza900p_1
Dawno temu próbowałem podłączyć mikrofon Audio-Technica ATR3350 (zasilany z wewnętrznej baterii) do rejestratora Tascam DR-40. Niestety pomimo prawidłowego zlutowania przejściówki, na wejściu rejestratora pojawiał się nieakceptowalny przydźwięk sieciowy i dalsze próby odpuściłem. Oczywiście można próbować podłączać inne mikrofony, posiadające własne zasilanie, ale nie mogę zagwarantować ich poprawnej pracy.

W przypadku podłączania rejestratora do miksera mamy wiele różnych możliwości podłączenia. Niestety z racji przeogromnej ilości różnej maści mikserów, nie sposób omówić wszystkich przypadków. Omówimy tutaj główne typy wyjść, występujące w znakomitej większości urządzeń. Za przykład posłuży nam mikser Allen & Heath ZED 16 FX.

Główne wyjścia, które omówimy zostały zaznaczone na poniższym rysunku:mikser-wyjscia
Oczywiście nigdy nie spotkacie się z sytuacją, że wszystkie wyjścia będą wolne. Konfiguracji urządzeń jest co najmniej tyle, ilu użytkowników albo więcej. Dlatego moim zdaniem warto być wyposażonym w odpowiedni zestaw na wszystkie okoliczności.

Główne wyjście miksera (MAIN OUT), oznaczone na czerwono, jest wyjściem w większości przypadków zbalansowanym o poziomie nominalnym +4dBu (kiedy zespół “gra” do poziomu zero na wskaźniku, jeśli będzie “grał” wyżej to na wyjściu może się pojawić nawet sygnał oscylujący w granicach +15dBu). Zdarzają się miksery, gdzie wyjście główne jest na dwóch złączach duży jack oraz takie gdzie wyjścia są zdublowane (po parze złączy XLR oraz duży jack) . Jeśli posiadamy rejestrator ze złaczami XLR to będziemy potrzebować przewodu jeden do jednego XLR – XLR oraz duży jack stereo do XLR męski, którego schemat połączeń jest przedstawiony na poniższym rysunku.

xlr

Rys. 2

Jeśli posiadamy rejestrator z wejściami minijack to potrzebujemy kable przedstawione na rysunku 3 oraz 4. Pamiętać należy, że większość rejestratorów z takimi złączami nie akceptuje sygnałów z jakimi pracują wyjścia w mikserach i poprawnie nie zarejestrujemy sygnału. Wyjątkiem jest rejestrator Tascam DR-07 mk1 (sprawdziłem kiedyś osobiście, model mk2 już nie przyjmuje tak wysokich poziomów sygnałów, przynajmniej tak to wynika z instrukcji). W takich sytuacjach, które wydają się beznadziejne, są rozwiązania, ale one zostaną opisane później.

 

rys-3

Rys. 3 – Po prawej dwa złącza XLR żeńskie do podłączenia do wyjść miksera, a po lewej złącze mini jack do podłączenia do wejścia rejestratora.

rys-4

Rys. 4 – Po prawej dwa wtyki duży jack do podłączenia do wyjść miksera, a po lewej złącze mini jack do podłączenia do wejścia rejestratora.

Czasem możemy spotkać wyjścia ze zdublowanym sygnałem z wyjść głównych, ale z innym nazewnictwem. Przykładowo mogą być oznaczane jako alternative, alt bądź też innymi sposobami indywidualnymi dla każdego producenta sprzętu.

Zdarzają się również wyjścia, które mogą być oznaczone jako monitor out, control out. Najczęściej są one zdublowane z wyjściami głównymi, tylko dodatkowo posiadają niezależną regulację poziomu sygnału wyjściowego.

Tu zwracam uwagę na wyjścia, które “proszą” byśmy ich użyli, ale proponowałbym je omijać dużym łukiem. Pierwszym typem takich wyjść są wyjścia oznaczane jak send bądź aux. Są one stosowane do wysyłania sygnałów z poszczególnych kanałów (najczęściej na różnorakie procesory efektowe). Drugim typem wyjść przeważnie nieużywalnych są wyjścia oznaczane jako group bądź bus. Na wyjściach tych podawany jest sygnał z poszczególnych podmiksów, składających się na finalny miks z głównego wyjścia.

Dlaczego proponuję ich nie używać? Bo mogą się na nich znajdować “niekompletne” sygnały w stosunku do naszych oczekiwań, bądź aby uzyskać pożądany sygnał należy zrobić dodatkowy, nowy miks. Oczywiście osoby posiadające wielośladowe rejestratory, odpowiednią wiedzę i doświadczenie, czas (z tym różnie bywa podczas realizacji) oraz chęci do współpracy pana odpowiedzialnego za mikser mogą jak najbardziej wspomniane wyjścia używać do pobrania sygnału do rejestracji. Niestety mnogość mikserów, ich topologie i funkcjonalność nie pozwalają aby przytoczyć bardzo uogólnione i proste recepty na zadowalające nas nagranie.

Na koniec dzisiejszego artykułu muszę też wspomnieć o bardzo ważnej rzeczy. NIE BIORĘ ODPOWIEDZIALNOŚCI za ewentualne uszkodzenia lub zniszczenia sprzętu spowodowane przez nieumiejętne lub nieprawidłowe wykonanie kabli połączeniowych oraz niewłaściwe ich użytkowanie. Pamiętajcie: wszystko robicie na własną odpowiedzialność! Tak samo nie biorę odpowiedzialności za wszelakie wypadki przy pracy. Wyciąganie wtopionej cyny w skórę dłoni nie należy do przyjemnych 😉

W następnych częściach będą przedstawione inne kable, które są przydatne podczas różnych rejestracji oraz kilka innych drobnych rzeczy związanych i przydatnych z rejestratorami. A później trochę bliżej pochylimy się nad mikrofonami.