Wprowadzenie

Obiektyw to jeden z ważniejszych elementów zestawu którym filmujemy. Dlatego też warto się zastanowić przed wydaniem na niego często niemałych pieniędzy. Poniższy tekst ma charakter przewodnika po dostępnych modelach. Nie odpowie za Was na pytanie jaki zakres ogniskowych i parametry są Wam potrzebne, czy też jakie preferujecie.

 

Fisheye

„Rybie oko” to dość specyficzny typ obiektywu używany do specyficznych zastosowań. Ważne – to czy obiektyw jest rybim okiem czy nie nie ma NIC wspólnego z ogniskową. Wiele osób myli te pojęcia. Istnieją obiektywy typu rybie oko (tj. wyginające linie proste) o ogniskowych typu 16 czy 35mm. Tak samo jak istnieją obiektywy rektilinearne, tj. te „normalne” które linie proste odwzorowują jako proste (pomijając ewentualną dystorsję, która w ich przypadku jest wadą), o ogniskowych 7, 10 czy 12mm. Oprócz tego obiektywy typu rybie oko posiadają dwie ważne cechy. Po pierwsze – dzielą się na diagonalne i kołowe. Diagonalny obiektyw to taki, który daje 180 stopni pola widzenia po przekątnej matrycy, tj. zapełnia cały kadr. Kołowy oznacza, że obraz jest kołem w środku kadru, reszta jest czarna. Po drugie – jeśli zależy nam na 180-stopniowym polu widzenia (a po to się zwykle taki obiektyw kupuje), to musimy kupić obiektyw dopasowany do naszego rozmiaru matrycy. Pełnoklatkowy lub przeznaczony na APS-C „fisheye” na matrycy 4/3” da średnio szerokie i lekko pozakrzywiane pole widzenia. Z kolei w sytuacji odwrotnej będziemy mieć większość kadru zaczernioną. Stąd też na liście poniżej znajdują się tylko obiektywy przeznaczone do omawianego w tym tekście rozmiaru matrycy. Oto one:

  • Samyang 7.5/3.5. Ciemny, ale świetny optycznie, najpopularniejsze rybie oko w tym systemie
  • Olympus 8/3.5. Obiektyw z lustrzankowego systemu 4/3 (będzie wymagać przejściówki). Mało popularny
  • Olympus 8/1.8. Niedawno zaprezentowane nowe rybie oko Olympusa.

 

Szeroki kąt

Obiektywy szerokokątne dla systemy mikro 4/3 przez dłuższy czas nie były licznie reprezentowaną grupą, stąd też w rozpisce uwzględniamy też ciemniejsze propozycje ze światłem aż do f/4. Najważniejsze obiektywy, na które warto zwrócić uwagę to:

  • Kowa Prominar 8.5/2.8. Najszersza stałka na liście, niestety póki co niedostępna w Polsce.
  • Voigtlander 10,5/0.95. Niedawno zaprezentowany obiektyw o wybitnie ekstremalnych parametrach. Jeśli jakościowo będzie porównywalny z resztą „serii f/0.95” tego producenta, to zdecydowanie wart rozważenia
  • Samyang 10/2.8. Co prawda przeznaczony do większej matrycy, ale nadal całkiem szeroki, a do tego w dobrej cenie. Opcja warta rozważenia.
  • Samyang 12/2.0. Świetny manualny szerokokątny obiektyw, co prawda również przeznaczony na APS-C, ale to w niczym nie ujmuje jego jakości.
  • Olympus 12/2.0. Również bardzo dobry obiektyw szerokokątny, do tego posiadający autofocus i mniejszy gabarytowo (bo systemowy), co w niektórych sytuacjach (np. na dronie) może być ważną zaletą.
  • SLR Magic 12/1.6. Najjaśniejsza „24-ka” dostępna na m43, zbiera dobre recenzje, ale trudno ją nabyć.
  • Kowa Prominar 12/1.8. Kolejny obiektyw z serii stałek Kowa.
  • Veydra 12 T2.2. Dopiero wprowadzany obiektyw z serii filmowych modeli marki Veydra.
  • Tokina 11-16/2.8. Zakres zooma co prawda niewielki, ale przynajmniej ze światłem 2.8. Obiektyw cierpi na dość sporą aberrację chromatyczną (choć jest szansa, że na m43 nie będzie jej aż tak widać), ale pod każdym innym względem jest wart uwagi i często stosowany przez filmowców.
  • Tokina 11-20/2.8. Niedawno pokazany następca popularnego 11-16. W chwili gdy piszę ten artykuł brak miarodajnych testów, niemniej jeśli osiągi nie pogorszyły się względem starszego modelu, to warto ten obiektyw rozważyć.
  • Olympus 7-14/2.8. Niedawno pokazany profesjonalny obiektyw Olympusa. Zapewne dobre osiągi będą iść w parze z nie najniższą ceną.
  • Panasonic 7-14/4.0. Do niedawna jedyny obiektyw m43 o takim zakresie, swoje kosztuje.
  • Olympus 7-14/4.0. Obiektyw z lustrzankowego systemu 4/3 (będzie wymagać przejściówki).
  • Olympus 11-22/2.8-3.5. Jak wyżej. O obydwu niewiele wiadomo

 

Standardowy zoom

Standardowe zoomy dla mikro 4/3 (a także zbiorczo lustrzankowego 4/3) to dość krótka lista zoomów zaczynających się od 12 lub 14mm:

  • Panasonic 12-35/2.8. Dobry optycznie stabilizowany obiektyw, popularny wśród filmowców.
  • Olympus 12-40/2.8. Konkurent ze stajni Olympusa, porównywalny optycznie i o dłuższym zakresie zooma, ale rzadziej wybierany ze względu na brak stabilizacji (większość filmowców pracuje na korpusach m43 pozbawionych stabilizacji matrycy).
  • Olympus 14-35/2.0. Obiektyw z lustrzankowego systemu 4/3 (będzie wymagać przejściówki). Duży, świetny optycznie, drogi.
  • Olympus 14-54/2.8-3.5.  Podobnie jak poprzednik, obiektyw od lustrzanek. Wart rozważenia jako, że jest zdecydowanie najtańszym obiektywem z tej listy.
  • Olympus 12-60/2.8-4. Również lustrzankowe szkło, droższy i lepszy optycznie od poprzednika, do rozważenia dla osób szukających „jednego obiektywu do wszystkiego”.

 

Tele zoom

Podobnie jak przy zoomach standardowych, także i tu wybór nie jest zbyt duży:

  • Panasonic 35-100/2.8. Uzupełnienie obiektywu wymienionego powyżej. Również stabilizowany.
  • Olympus 40-150/2.8. Analogiczny obiektyw Olympusa. O ile przy 12-x różnica w zakresach w porównaniu z Panasonikiem była marginalna – tu jest już znaczna. Wadą ponownie jest brak stabilizacji. Optycznie oba obiektywy są porównywalnie dobre.
  • Olympus 35-100/2.0. Obiektyw z lustrzankowego systemu 4/3 (będzie wymagać przejściówki). Duży, świetny optycznie, drogi.
  • Olympus 50-200/2.8-3.5. W przeciwieństwie do swojego standardowego odpowiednika, droższy obiektyw z lustrzankowego systemu.
  • Olympus 90-250/2.8. Bardzo drogi profesjonalny obiektyw z lustrzankowego systemu.

 

„35-ka”

W fotografii obiektyw 35mm to, obok standardowego zooma, podstawowe narzędzie w fotografii ulicznej i reportażowej. Ze względu na brak lub niewielką ilość dokładnych ekwiwalentów, pozwolę sobie na potrzeby zestawienia zebrać obiektywy o zakresie ogniskowych 14-20mm, które na matrycy m43 dadzą mniej więcej zbliżone pole widzenia. Wybór obiektywów tego typu przedstawia się następująco:

  • Panasonic 14/2.5. Poręczny „naleśnik” o rozsądnych parametrach optycznych.
  • Panasonic 15/1.7. Większy i jaśniejszy stosunkowo nowy obiektyw.
  • Veydra 16 T2.2. Dopiero wprowadzany obiektyw z serii filmowych modeli marki Veydra.
  • Samyang 16/2.0. Co prawda projektowany głównie z myślą o lustrzankowych systemach z matrycą APS-C, ale pomijając duże gabaryty to dobry i tani obiektyw, więc warto o nim pamiętać.
  • Olympus 17/2.8. Kolejny „naleśnik”
  • Olympus 17/1.8. Analogicznie jak u Panasonika – większy i jaśniejszy odpowiednik
  • Voigtlander 17.5/0.95. Jasny, drogi i dobry optycznie obiektyw manualny. Preferowany wybór wielu filmowców.
  • Sigma 19/2.8. Tania opcja dla osób niekorzystających ze standardowego zooma.
  • Panasonic 20/1.7. Jeszcze jeden „naleśnik”, ten nawet doczekał się dwóch wersji. Zaskakująco dobry optycznie jak na swoje niewielkie rozmiary.

 

Standard

W przypadku systemu mikro 4/3 ogniskowe obiektywów standardowych to wyjątkowo zwarta grupa – wszystkie mają 25mm:

  • Panasonic 25/1.4. Przez dłuższy czas jedyny rozsądny wybór, udana konstrukcja.
  • Olympus 25/1.8. Tańszy i równie dobry obiektyw.
  • Olympus 25/2.8. „Naleśnik” z lustrzankowego systemu, który niestety traci swoją gabarytową zaletę ze względu na konieczność użycia adaptera.
  • Voigtlander 25/0.95. Najlepszy optycznie, często wybierany przez filmowców mimo adekwatnej do parametrów i osiągów ceny
  • Kowa 25/1.8. Podobnie jak o innych obiektywach z serii zaprezentowanej przez tego producenta, w tym momencie niewiele o nim wiadomo
  • Veydra 25 T2.2. Jak wyżej.
  • Oczywiście na upartego można do korpusu mikro 4/3 podłączyć w charakterze standardu nawet i Canona 24/1.4L, ale traktuję tego typu zabawy jako sport ekstremalny i nie będę ich tu omawiał.

 

Portretówka

W przeciwieństwie do APS-C i pełnej klatki, w systemie mikro 4/3 nie ma ścisłego podziału na „85-ki” i „135-ki”. O ile tych pierwszych jest całkiem sporo, o tyle drugie praktycznie nie występują.

  • Olympus 45/1.8. Świetny optycznie i tani obiektyw. Jeśli nie potrzebujecie niczego jaśniejszego ani stabilizowanego, to nie zastanawiajcie się.
  • Panasonic 42.5/1.2. Drogi i stabilizowany, też oczywiście dobry optycznie.
  • Panasonic 42.5/1.7 Ciemniejsza o 1EV tańsza wersja powyższego. Również stabilizowana.
  • Voigtlander 42.5/0.95. Niestabilizowany, ale za to jeszcze jaśniejszy, kolejny z serii obiektywów tej marki
  • Veydra 50 i 85 T2.2. Ostatnie dwa obiektywy z filmowego setu sfinansowanego na kickstarterze.
  • Olympus 75/1.8. Kolejna świetna portretówka, choć długość jej ogniskowej nieco wykracza poza tę kwalifikację.

 

Makro

Ostatnia kategoria, w której również jest kilka pozycji:

  • Panasonic 30/2.8. Niedawno zaprezentowany, najkrótsza ogniskowa z naszej listy
  • Olympus 35/2.8. Lustrzankowy obiektyw makro, druga z „krótkoogniskowych” opcji.
  • Panasonic 45/2.8. Tym razem już dedykowane mikro 4/3, stabilizowany, przyzwoity obiektyw.
  • Olympus 50/2.0. Wymagający adaptera obiektyw z lustrzankowego 4/3, jasny i fenomenalny optycznie, ze względu na parametry może też de facto robić za portretówkę.
  • Olympus 60/2.8. Nowsza konstrukcja na m43, gorsza optycznie od swojego lustrzankowego brata.

 

Uzupełnienie  – reduktory optyczne.

Od niedawna do systemu mikro 4/3 dostępne są również reduktory ogniskowej żargonowo określane mianem speedboosterów. Adaptery te pozwalają zamocować do korpusów mikro 4/3 obiektywów kryjących co najmniej matrycę APS-C z bagnetem lustrzankowym (Canon EF, Nikon F, a także liczne starsze analogowe systemy). Adapter działa odwrotnie do telekonwertera, kompresując koło obrazowania z większej powierzchni na mniejszą. Efektem jest zysk w postaci 1EV jasności oraz zmiana mnożnika ogniskowej o czynnik 0,71x. W dużym skrócie korpus z matrycą m43 zacznie się zachowywać jak korpus z matrycą APS-C. Lista pasujących wówczas obiektywów znajduje się w osobnym poradniku.

 

Katalog

Na koniec – jeśli ktoś miałby ochotę przejrzeć powyższe zestawienie pozbawione kilku pozycji, ale za to uzupełnione o ciemniejsze obiektywy – oficjalny katalog systemu Mikro 4/3 na rok 2015 – http://www.four-thirds.org/en/common/pdf/caralog2015_en.pdf

 

Amadeusz Andrzejewski